| TT- "Lượn" một vòng quanh các khu công nghiệp ở TP.HCM như Lê Minh Xuân (huyện Bình Chánh), Tân Tạo (Q.Bình Tân), Tân Phú Trung (huyện Củ Chi), bãi rác Phước Hiệp, kênh Ba Bò (Q.Thủ Đức)..., mọi người có thể tận mắt chứng kiến những điểm nóng ô nhiễm kéo dài nhiều năm nay.
Kênh Tham Lương
"Tình trạng nước đen kịt xuất hiện ở nhiều kênh thủy lợi đã lâu, nếu vẫn tiếp tục kéo dài thì căng quá…", ông Nguyễn Văn Chí (giám đốc Xí nghiệp Quản lý khai thác công trình thủy lợi Hóc Môn - Bình Chánh) băn khoăn. Trong khi đó mỗi con kênh thủy lợi ở khu vực này đảm nhận nhiệm vụ cung cấp nước cho khoảng 100-200ha đất nông nghiệp. Đây là những hệ thống thủy lợi được đầu tư hàng trăm tỉ đồng, chỉ mới được khai thác trong một vài năm gần đây.
Ô nhiễm uy hiếp ruộng đồng
Ông Chí cho biết theo dõi xuyên suốt chất lượng nước ở hệ thống kênh thủy lợi mới thấy giật mình, có thời điểm (nhất là khoảng tháng hai, tháng ba hằng năm) luồng nước đen từ các cơ sở sản xuất công nghiệp thọc sâu vào nội đồng, theo các kênh thủy lợi lan tỏa đi khắp nơi, rất khó khống chế. Những lúc tình hình căng như vậy, người dân rất lo ngại khi lấy nước tưới tiêu cho ruộng đồng, cây cối. Mới đây, tình trạng ô nhiễm phát tán quanh Khu công nghiệp Lê Minh Xuân làm cây cỏ trong khu vực biến mất màu xanh, bị trắng tuốt đã khiến người dân lo sợ, không dám lấy nước vào đồng ruộng gieo sạ. Vài năm nay, trong báo cáo hằng tháng của Xí nghiệp Quản lý khai thác công trình thủy lợi Hóc Môn - Bình Chánh lúc nào cũng thấy "ở mức báo động...".
Dù Khu công nghiệp Lê Minh Xuân có đến hai hệ thống xử lý nước thải tập trung nhưng nước ở kênh rạch thủy lợi quanh khu vực vẫn đen ngòm. Lật bản đồ hệ thống các kênh thủy lợi, ông Chí nói: "Nước thải từ các kênh nhỏ cặp khu công nghiệp đẩy ra kênh trục lớn hơn (thường gọi là kênh B, dọc đường Láng Le - Bàu Cò), rồi từ đây nước đen lan tỏa đến nhiều khu vực khác".
Đánh giá mức độ ô nhiễm trên địa bàn, UBND huyện Bình Chánh nói ngắn gọn: "đa số 72 kênh rạch ở huyện (chưa kể các rạch nội đồng, tưới tiêu) đều đang bị ô nhiễm". Màu nước đen đặc quánh đập vào mắt, mùi hôi thối thốc lên mũi; bọt khí trắng xóa, sôi ùng ục khắp mặt kênh... Đó là cảnh tượng rất thường xuyên ở sông chợ Đệm - rạch Nước Lên (quận Bình Tân) dài hơn 20km.
Ngoài nước thải sinh hoạt của dân cư, hệ thống này bị ô nhiễm nghiêm trọng do nước thải của các cơ sở sản xuất công nghiệp trong vùng, đặc biệt là trong Khu công nghiệp Tân Tạo. Cơ quan chuyên môn về kiểm soát ô nhiễm môi trường TP.HCM ghi nhận các thông số kiểm soát ô nhiễm đều vượt nhiều lần tiêu chuẩn cho phép, riêng vi sinh vượt cao nhất đến 870 lần tiêu chuẩn cho phép. Nhiều loài sinh vật đã biến mất hoàn toàn do thiếu oxy trong nước và độ độc của các khí amoniac, hydro sunfua tăng cao…
Rác thải, vi khuẩn gây bệnh tăng vọt
Từ khi bãi rác Phước Hiệp hình thành cho đến nay, kênh rạch quanh khu vực bãi rác này trở thành điểm nóng ô nhiễm, ngoài mùi hôi thì ô nhiễm nguồn nước đáng lo ngại hơn. Cuối tháng 7-2007, UBND huyện Củ Chi đã có văn bản chính thức gửi cấp trên phản ánh tình trạng từ tháng 5-2007 nước thải sau xử lý (nước rỉ rác) có màu đen, mùi hôi đặc trưng của rác, các chỉ tiêu kiểm soát ô nhiễm đều vượt tiêu chuẩn cho phép…
Hiện nay, ngoài lượng nước rỉ rác phát sinh hằng ngày có thể lên đến cả nghìn mét khối/ngày thì còn một lượng nước rỉ rác đang chứa trong hồ chờ xử lý. "Đây mới là ổ ô nhiễm và là nguy cơ thật sự". Hậu quả nhãn tiền đã xảy ra, đầu tháng chín này bãi rác Phước Hiệp đã gặp sự cố, ô chứa nước rỉ rác chưa qua xử lý bị bể làm toàn bộ lượng nước rất ô nhiễm chảy tràn ra một khu rừng tràm nằm cặp kênh Thầy Cai.
Trong sáu tháng đầu năm 2007, Chi cục Bảo vệ môi trường TP.HCM đã "thăm khám sức khỏe" của kênh Thầy Cai - An Hạ. Đợt này, các mẫu nước được lấy tại sáu điểm khác nhau. Điểm đầu tiên lấy mẫu là gần bãi rác Phước Hiệp trên kênh Thầy Cai. Các điểm lấy mẫu còn lại tại cống xả của bãi rác Phước Hiệp, tại chân cầu An Hạ - tiếp nhận nước thải từ Khu công nghiệp Tân Phú Trung… Theo kết quả của đợt "thăm khám", nồng độ các chất ô nhiễm ở một số điểm "nóng" vượt tiêu chuẩn cho phép. Đáng lo ngại là chỉ tiêu vi sinh (coliform - vi khuẩn gây bệnh đường ruột) trong sáu tháng đầu năm 2007 tăng vọt so với năm 2006 và tất cả đều vượt tiêu chuẩn cho phép nhiều lần.
Nước thải khu công nghiệp đổ về sông Sài Gòn
Thêm một nguồn ô nhiễm nữa đổ về sông Sài Gòn, đó là các doanh nghiệp trong phạm vi qui hoạch của Khu công nghiệp Tân Phú Trung. Các doanh nghiệp hiện hữu trong phạm vi qui hoạch khu công nghiệp này là những đơn vị thuộc ngành nghề có nguy cơ gây ô nhiễm cao: sản xuất cồn, chế biến mủ cao su, dệt nhuộm, chế biến giấy, nấu đúc kim loại… Theo lãnh đạo Công ty cổ phần phát triển đô thị Sài Gòn Tây Bắc - chủ đầu tư Khu công nghiệp Tân Phú Trung, các doanh nghiệp ở khu công nghiệp này hầu hết đều có xây dựng hệ thống xử lý nước thải, khí thải, nhưng một số doanh nghiệp không vận hành liên tục các hệ thống xử lý môi trường.
Một nguồn ô nhiễm lớn hơn hiện vẫn đổ về sông Sài Gòn và đã kéo dài cả chục năm nay là kênh Ba Bò (Q.Thủ Đức), nơi tiếp nhận nguồn nước thải khổng lồ từ các khu công nghiệp của Bình Dương xả về. Cả chiều dài của đoạn kênh 2,5km này là "đường dẫn" duy nhất chuyển lượng nước đen đặc, hôi thối và nơi tiếp nhận chính là sông Sài Gòn. Kết quả phân tích mẫu nước kênh này tại 10 vị trí khác nhau (công bố tháng 7-2007) đã cho phép Chi cục Bảo vệ môi trường TP kết luận "ô nhiễm ở đây đã có từ rất lâu và ngày càng trầm trọng, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đối với sức khỏe người dân".
Nhưng theo Chi cục Bảo vệ môi trường TP, lo lắng nhất là vi sinh đang tăng cao ở kênh Ba Bò. Hàm lượng vi sinh được phát hiện vượt chuẩn cho phép thấp nhất là 10 lần và cao nhất là 11.000 lần, "chỉ tiêu này thể hiện rõ mức độ nhiễm bẩn cao của kênh". "Đây mới là điều đáng quan tâm nhất và cần thiết cảnh báo". Lý do? Chi cục Bảo vệ môi trường TP giải thích rằng diện tích nông nghiệp dọc theo khu vực kênh đang sử dụng nguồn nước này để tưới tiêu, lượng rau tươi sống (chủ yếu là rau muống nước) trồng trọt ở khu vực này cung cấp cho dân cư quanh vùng và nội thành TP.HCM.
(Nguồn: Báo Tuổi Trẻ)
|